Do analfabetów na górze

Przy ulicy Piłsudskiego w ścisłym centrum Krakowa odsłonięto nowy monument dedykowany Józefowi Piłsudskiemu. Maszkara wyobraża marszałka jako dumnego wodza, wizjonersko spoglądającego z optymizmem w przyszłość, pewnego swoich racji i przekonań. Twardo „ciosany” posąg wydaje się upodobniony do patetycznych pamiątek czasów rewolucji.

Rękę prawą wciska bohater między klapy munduru – „trafnie” ten gest „artysta” zapożyczył z ikonografii innego wodza. Może, aby zamiar był bardziej czytelny, należało intencjonalnie obniżyć figurę marszałka. Osiągnąłby „artysta” cel dwojaki: zamysł porównania Piłsudskiego do Napoleona byłby nieco bardziej czytelny dla szarego człowieka, a również nie zasłoniłby nowy pomnik urokliwych kamienic u zejścia ulic Wenecja i Garncarskiej, co najtrudniej przychodzi mi podarować.

Pomnik ufundowało Bractwo Kurkowe, które realizację powierzyło swojemu niegdysiejszemu królowi Czesławowi Dźwigajowi. Zaskakujące, że o monumentalnej realizacji w centrum miasta decyduje organizacja folklorystyczna, a nie grono fachowców urbanistów, historyków sztuki, artystów i historyków.

Jego Miłościwie Niegdyś w Bractwie Panujący Król Czesław, z zamiłowania „artysta rzeźbiarz”,  kompromitację ma już niejedną w swoim długim „artystycznym” Curriculum Vitae wpisaną. Nie ucichły jeszcze dobrze głosy krytyki po upstrzeniu jednego z piękniejszych skwerów miasta – Placu Marii Magdaleny, pomnikiem Piotra Skargi. Wydawało się, że po lawinie obiektywnej polemiki, podważeniu umiejętności kompozycji przestrzennej Dźwigaja, który nie zadał sobie trudu zrozumienia kontekstu miejsca i zasłonił fasadę arcydzieła architektury barokowej w Polsce – Kościoła ŚŚ. Piotra i Pawła, do podobnego skandalu nie dojdzie. Wówczas pamiętam na kolumnie pojawiła się kartka z napisem Czesław nie Dźwigaj bo będą same Skargi. „Artysta” pewnie nie widział i nie czytał, a ku udręce Kultury nie poświęcił się tylko i wyłącznie strzelaniu do koguta.

Na odsłonięciu prezydent, minister, generałowie – luminarze bez zastanowienia szczerzyli uśmiechy do kamer, stali na baczność, ledwie im ze wzruszenia nie pociekły łzy. Nie zauważyli nędzy intelektualnej i anachroniczności formy obiektu, który z pompą celebrowali. Podobno jesteśmy w czasach zaawansowanej promocji polskiej historii – panie i panowie decydenci, jeśli z takimi „artystami” i tej „rangi” kulturą będziecie wielkie czyny z dziejów Polski promować, to jeszcze w tej dekadzie powinniście organizować wycieczki kulturoznawcze do Korei Północnej. Nie różnicie się w swoich metodach promocji od propagandy Kim Dzong Ila.

Dla porównania przykłady z zakresu kultury oficjalnej. Niedawno w siedzibie ONZ w Genewie odsłonięto monumentalny plafon Miguela Barcelo, nieco wcześniej okno w gotyckiej katedrze w Kolonii wypełnił witraż Gerarda Richtera, a jeśli ktoś chce nowoczesny monument o przesłaniu historycznym, odsyłam do Berlina i Pomnika pomordowanych Żydów Europy Petera Eisenmana. Okazuje się, że można ciekawiej, mądrzej, współcześniej.